Miejscowości

Bzianka - wieś na Wisłokiem

Bzianka leży w dolinie Wisłoka. Graniczy z Trześniowem, Haczowem, Porębami i Milczą. Obecnie liczy 643 mieszkańców, w tym do lat 18 – 182. Jest to wieś typowo rolnicza. Bzianka to stara osada z XIV wieku, chociaż znaleziska archeologiczne mówią o istnieniu osadnictwa na tym terenie już w czasach starożytnych i wczesnośredniowiecznych.

W książce „Ziemia Sanocka” Jan Domański wspomina o drobnej własności szlacheckiej jaką posiadał w Bziance w 1419 r. Jan Burzyński, natomiast Janusz Michalak w opracowaniu „Rymanów i okolice” podaje, iż w czasach dawniejszych wieś należała do dóbr królewskich a w 1419 r. król Władysław Jagiełło nadał ją Mikołajowi Pelwelskiemu wraz z licznymi jeziorami, bagnami i sadzawkami, po których dziś nie ma śladu. Ośrodkiem kultury wsi od najdawniejszych lat jest szkoła. Jak podaje kronika szkolna, pierwsza szkoła ludowa miała swój początek w 1854 r. Nauka odbywała się w jednej izbie wiejskiej. Nowe budynki szkolne budowano w latach 1858, 1881, 1914.

Ten ostatni (z 1914 r.) stoi po dzień dzisiejszy. Przemianowany został na Dom Nauczyciela. Mieszkały w nim trzy rodziny nauczycieli miejscowej szkoły. Aktualnie stanowi on własność komunalną gminy. Wszystkie trzy mieszkania są zasiedlone. W jednym z nich, od grudnia 1999 r., mieszka 6-osobowa rodzina polska. sprowadzona z Kazachstanu przez władze Gminy Rymanów  .Obecny budynek szkolny, w którym mieści się Zespół Szkół Publicznych, to dwór szlachecki rodziny Grodzickich, wybudowany w latach 1911 - 1914 przez Franciszka Grodzickiego.

W chwili wybuchu II wojny światowej dziedzicem wsi był Stanisław Grodzicki, który, jak podaje w książce „Trześniów” Anna Kutrzeba - Pojnarowa, zajmował ważne stanowisko w administracji Galicji. Według opinii mieszkańców pamiętających tamte czasy, był to „dobry, życzliwy i przedsiębiorczy pan”. Jego zasługą była przeprowadzona regulacja Wisłoka, która - jak podano w  wyżej wymienionej książce - uwalniała Bziankę i Trześniów od zmory częstych powodzi, zalewających wiele hektarów gruntów ornych, łąk i pastwisk. Wybudował też młyn i tartak, w których zatrudniał miejscowych drobnych rolników. Stanisław Grodzicki zmarł w 1943 r. na atak serca. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Trześniowie, gdzie znajduje się piękny, rodzinny grobowiec Grodzickich.
Budynek dawnego dworu, w którym – jak już wspomniano - mieści się obecnie Zespół Szkół Publicznych, wpisany jest do rejestru zabytków województwa podkarpackiego pod numerem A-88/86.

Aktualnie dach budynku wymaga natychmiastowego remontu, w tym głównie wymiany ceramicznego pokrycia, które w czasie deszczu w wielu miejscach przecieka. Szkoda tylko , że Konserwator Zabytków i władze samorządowe Gminy Rymanów nie mogą na ten cel wygospodarować odpowiednich środków finansowych, mimo wielokrotnie powtarzanych w tej sprawie przez dyrekcję szkoły monitów.
  Duże zasługi w utrzymaniu budynku w dobrym stanie mają rodzice uczniów, którzy - dzięki podejmowanym różnorodnym inicjatywom – zebrali na ten cel znaczne kwoty (tylko w bieżącym roku sfinansowali malowanie budynku i położenie kostki brukowej).

Dawny dwór otoczony jest kilkuhektarowym parkiem - jednym z najlepiej zachowanych ogrodów przydworskich. Najwcześniejsze założenia pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku.

Ogród odgrodzony jest od pól starodrzewiem o bogatym składzie gatunkowym: dąb szypułkowy, dąb czerwony, lipa szerokolistna, klon polny, świerk pospolity, kasztanowiec biały, grab, buk, jesion, sosna pospolita, czereśnia. W centralnej części ogrodu znajdują się kwatery wysokopiennej jabłoni. W wąwozie i na jego obrzeżu zachowało się wiele pomnikowych dębów oraz grądowe runo.

W ostatnich latach z inicjatywy  mieszkańców Bzianki,  popartych czynem społecznym , wykonano kilka ważnych przedsięwzięć:

  • wybudowano Dom Ludowy, w którym obecnie mieści się  piękna sala widowiskowa na ok.300 osób, z pełnym zapleczem  gospodarczo - sanitarnym,

  • wybudowano  remizę strażacką (Ochotnicza Straż Pożarna w Bziance została założona w 1888 rok),

  • poszerzono, utwardzono i wyasfaltowano odcinek drogi w kierunku Haczowa,

  • w 1959 r. zelektryfikowano wieś,

  • ufundowano i wmurowano na ścianie Domu Ludowego z okazji 1000-lecia państwa polskiego tablicę pamiątkową ku czci 20 mieszkańców Bzianki, którzy zginęli w czasie II wojny światowej,

  • w 1986 r. pierwsze budynki podłączono do linii gazociągowej,

  • w 1995 r. założono linię telefoniczną.

Bolączką mieszkańców Bzianki są  wylewy Wisłoka i mniejszych, wpadających do niego, rzeczek. Problemu tego nie rozwiązało wybudowanie zapory wodnej w Sieniawie.

Z tych względów w planie przestrzennego zagospodarowania wsi ujęto pod zabudowę  grunty położone po obydwu stronach drogi Rymanów - Brzozów (tzw. „pańskie”).

Obecnie powstaje tam nowe osiedle mieszkaniowe. Pomimo, że wieś zmienia swoje oblicze - powstają nowe budynki, przybywa sklepów - liczba ludności maleje (dla porównania: w roku 1946 wieś liczyła 668 mieszkańców, w tym do lat 18 - 233; obecnie - jak już wspomniałam na wstępie - 643 osoby, do lat 18 - 182).

Moim zdaniem stan ten jest wynikiem braku perspektyw życiowych i rozwojowych młodych ludzi na wsi. Młodzież po ukończeniu miejscowej szkoły  w zdecydowanej większości kontynuuje naukę, część z nich kończy studia wyższe i przeważnie wyjeżdża do miast w poszukiwaniu pracy. Zresztą „sprzyja” temu prowadzona od lat polityka społeczna państwa.

Joanna Wójcik

Spis treści Wstecz Dalej